SciFi, Future Fict o Spec Fict Man

Pagbasa sa
Rethinking Philippine Science Fiction
ni Baryon Tensor Posadas

Hanggang ngayon nalilito pa rin ako kung anong pagkakaiba ng science fiction, future fiction, at speculative fiction sa isa't isa. Kung pagbabasehan ang context clues, ang future fict ay tungkol sa o nakaset sa hinaharap, ang science fict ay may kinalaman sa science at technology, ano naman ang speculative fiction. Ayon sa isang guro na kino-quote si Dean Alfar, ang spec fic daw ay parang umbrella term para sa scifi, future fict, at iba pang uri ng fict na hindi maicategorize. Ang alam ko naman, ginagamit ang category na ito ng mga taong ayaw matawag ang kanilang sinusulat bilang ff o scifi.

Ano bang masama kung masabi na future fict o scifi ang sinusulat mo? Base sa essay ni Posadas, mababa ang pagturing nito sa academic/literary community ng maraming unibersidad sa bansa. Maari rin naman daw na meron tayong estrangement sa teknolohiya. Papasok naman doon ang tanong na kung kinakailangan ba talaga ang familiarity sa teknolohiya para mapaunlad ang scfi genre sa Pilipinas.

-------------------------------
Maraming depnisyon ng science fiction ang inihain ng sanaysay:

Ito ay isang estranged/cognitive na uri ng fictiong maihahalintulad sa utopian fiction.

Ito ay isang paghahanap ng kahulugan ng humanity sa advanced but confused state ng kasalukuyang panahon.

Bilang genre, mas mapa ito o metaphor kaysa timeline. Isa itong fiction g defamiliarized present.
Ang nbanggit naman na mataphorical structure ng scifi ay nagmumula sa novum (absent paradigm from the real world like robots, space travel etc.) na ipinakikilala. Nagreresulata naman ito sa pagbabago ng ibang aspekto ng mundo upang magkaroon pa rin ng logical connection sa tunay na mundo.

Sa halip na pagsulat ng kuwento tungkol sa hinaharap, ang genre na ito ay naratibo na kumukuha ng logical conclusions sa paradigm ng tunay na mundo. At dahil diya, nagigi itong defamiliarized version ng real world na magbubunsod naman ng pag re-examine ng mga mambabasa dito. Ang possible future na inihahain ay upang iaddress ang concerns ng kasalukuyan sa pamamagitan ng contemporary parable.
-------------------------------
Ayon rin sa sanaysay, walang scifiction sa Pilipinas dahil sa absence ng science fiction megatext.

Scifi megatext – intertextual mass where contemporary science fiction draws its
language from resulting in in the absence of any for writers to explain every
novum introduced in their works.

Ang mga halimbawa ng gawang scfi na sinipi sa sanaysay ay pangongopya lang raw sa mga tekstong mula sa kanluraning bansa. At dahikaiba ang karanasan ng ating lipunan sa pinagmulang lipunan ng mga modelong teksto, hindi naging matagumpay mga pagtatangka nga mga halimbawa sa science fiction.

Mungkahi ni Posadas bilang solusyon sa suliraning ito – ang hindi pagkakaroon ng bansa ng sariling megatext at ang mere mimicry ng mga naporpoduce na teksto – na kailangan nating lumikha ng ating sariling megatext. Maaring i-explore ang ating alienation sa sarili nating kultura at iba pa nating komplikadong karanasan bilang isang lipunan.

Nasagot naman na hindi talagang kinakailangan na maging technological advanced ang bansa upang makapagproduce ng scifi. Ang problema, kung metaphor lamang ang nasabing genre, bakit pa ito kailangang i-set sa future o bakit esseential pa ang sinasabing mga novums? Ano pa ang magiging pagkakaiba nito sa fantasy at iba pang hindi realistic na uri ng fiction na maari rin namang maging metaphor ng mga pangyayari sa kasalukuyan?

Mahirap sagutin pero sa ngayon parang gusto ko munang magstick sa bukod sa metaphor, critque rin ito sa kasalukuyang lipunan, karanasan, suliranin atbp.

Out of Body Experience

(Pagkabasa ng Memories of the Body ni Lisa Tuttle)


Mayroong mala-hollywood na appeal ang kuwento lalo na sa isang katulad ko na tumatangkilik sa genre na scifi. Exciting ang nakapaloob na misteryo at aksyon (murder scenes) sa kuwento. Sa kabila noon, ang pangunahing tuon ng kuwento ay hindi sa teknolohiya o special effects kumbaga sa pelikula. Tulad ng iba pang gawang scifi na may kinalaman sa robots o clones, may komentaryo ang kuwento sa pagiging human.


Ang pangunahing tauhan na si Cerise, ay nagkaroon ng problema o pagdududa kung facsimile nga lang ba ang napatay niya at ng kanyang asawa sa kanilang magkahiwalay na session sa Timber Oaks. Ang Timber Oaks ay nagbibigay ng programa kung saan maaring maresolba ang psychological issues. Sa lagay ni Cerise at ng kanyang asawa, gusto na nilang kalimutan ang kanilang mga dating asawa. Dahil doon, sa simulation program ng Timber Oaks, nagawang patayin ni Cerise at Hewitt ang kanilang mga dating asawa. Naging napakamakatotohanan ito dahil sa paggamit ng facsimiles, na parang clones ng mga taong gusting patayin. Hindi agad makarecover si Cerise matapos ang simulation.


Dahil doon, pinanood niya rin ang record ng simulation ni Hewitt. Nakita niyang parang tunay nitong pinatay ang dating asawa nitong si Penny. Mayaman at makapangyarihan si Hewitt kaya hindi rin imposible na tunay nga niyang pinatay si Penny at facsimile na lamang ang nagpapanggap na buhay na Penny.


Ang pagtatagpo ni Cerise at Penny ang pinakamahalagang bahagi ng kuwento. Dito, nalaman ni Cerise na hindi pa talagang patay si Penny. Ngunit parang ganoon din dahil utak na lamang ang buhay dito, at nilagay na siya sa bagong katawan. Ang katawang iyon ay maganda tulad noon kanyang kabataan at hindi na tumatanda. Ginawa niyang papatay kay Hewitt nang dahil sa pera.


Kung parang tunay na buhay rin lang ang meron si Penny sa bago niyang katawan, anong
problema? Ang sagot ay nasa salitang “parang”. Ang kanyang pananatiling buhay (kasama ang pakiramdam, emosyon at iba pa) ay nakabase na lang sa impormasyong nasa memorya ng kanyang utak. Komplikado ang naging diskurso ng dalawang babae tungkol dito, ngunit nagtangka si Penny na ipaliwanag ang lahat sa pamamagitan ng ganitong pahagayag: Kung ang kapeng may asukal ay nilagyan ni Cerise ng asin nang hindi nakikita ni Penny, pagharap muli ni Penny at inumin niya ang kape, matamis pa rin ang lasa nito sa kanya. Ang instinct niya sa kasalukuyan ay nakabase na lamang sa kung anong nasa memorya niya. Ang buhay sa kanya ay para na lamang telebisyon. Pumapasok pa rin ang impormasyon ngunit may nakapagitan na sa kanya at sa buhay.


Noong una, ang nangyari kay Penny para sa akin ay parang nangyari sa karakter ni Drew Barrymore sa 50 first dates. Wala na siyang maalala sa kasalukuyan dahil parang huminto na ang buhay niya noong araw na maaksidente siya. Hindi na niya mararamdaman ang tunay na kasalukuyan o ang hinaharap dahil natigil na ang buhay niya sa isang araw at wala na siyang pwedeng balikan kundi ang nakaraan.


Mas higit doon ang nakapaloob sa Memories of the body. Mas higit ang nawala kay Penny. Nakatatanggap nga siya ng bagong mga impormasyon ngunit nakabase pa rin iyon sa kanyang alaala. Literal siyang nabubuhay na lamang sa alalaala o pag-alala. Mas masama pa ang nangyari sa kanya kaysa kung namatay siya dahil kahit mismong pagkamatay ay hindi na rin niya mararanasan. Maaring na lamang niyang mapanood sa video tape ngunit hanggang doon na lang. Parang hindi na rin siya buhay dahil hindi naman siya mamamatay.


Sa huli, binigyang pag-asa naman ni Cerise si Penny sa pamamagitan ng sinabi niyang tumigil na sa pag-alala at sa hilip ay mabuhay:

You’re not dead unless you decide to be. Stop remembering – do something
new; live.”

Dahil sa binitiwang mga salita ni Cerise, nagpapakita na silang dalawa ang naligtas sa kuwento. Si Penny, sa tuluyang pagkatalo sa ginawa sa kanya ni Hewitt, at si Cerise, sa pagpapakasal niya kay Hewitt na maaring naglagay sa kanya sa sitwasyong katulad nang kay Penny.


Bilang scifi, naging epektibo ang komentaryo ng kuwento sa kasalukuyan sa maraming antas. Isa na roon siyempre ang tungkol sa buhay at ang pananaw tungkol dito lalo na kung ipaparallel sa kamatayan. Sa pagpapatuloy ng buhay, may komentaryo rin ito parallel naman sa oras (nakaraan, kasalukuyan, hinaharap.). At siyempre, tungkol rin ito sa pag-aasawa, buhay mag-asawa o relasyon sa pangkalahatan. Kaugnay sa antagonist ng kuwento na dominanteng lalaki, tinalakay rin sa kuwento ang power struggle na nagaganap sa isang relasyon, particular sa mag-asawa, at kung paanong naapektuhan ito ng kasarian at kakayahang pinansyal ng bawat panig.